Rower i bieganie – sprzęt, trasy i trening

Regeneracja i żywienie

Nawodnienie podczas wysiłku – ile pić i kiedy

Nawodnienie podczas wysiłku to temat, o którym amatorzy przypominają sobie zwykle w upalny dzień, gdy po kilku kilometrach w ustach robi się sucho, a nogi stają się ciężkie. Tymczasem woda jest potrzebna przy każdym treningu – i zimą, i latem, na krótkim biegu po parku i podczas całodniowej wycieczki rowerowej. Różni się tylko to, ile i kiedy warto pić.

Nie ma jednej liczby, która pasowałaby do wszystkich. Zapotrzebowanie na płyny zależy od pogody, długości i intensywności wysiłku, masy ciała, a nawet od tego, jak bardzo kto się poci. Dlatego zamiast sztywnych przeliczników lepiej poznać kilka zasad i nauczyć się obserwować własny organizm. Osoby z chorobami serca, nerek, nadciśnieniem albo przyjmujące leki moczopędne powinny sposób picia przy wysiłku ustalić z lekarzem.

Dlaczego nawodnienie ma znaczenie przy sporcie

Podczas ruchu mięśnie wytwarzają ciepło, a organizm pozbywa się go głównie przez pocenie. Z potem tracimy wodę i sole mineralne, nazywane elektrolitami. Gdy strat nie uzupełniamy, wysiłek staje się coraz trudniejszy: rośnie tętno, szybciej pojawia się zmęczenie, a w upale łatwiej o przegrzanie.

Odpowiednie nawodnienie pomaga więc utrzymać komfort podczas treningu i sprzyja sprawniejszej regeneracji po nim. Nie chodzi jednak o to, aby pić jak najwięcej. Zarówno zbyt mała, jak i zbyt duża ilość płynów może szkodzić, o czym piszemy dalej.

Jak pić przed treningiem

Najlepiej zacząć trening dobrze nawodnionym, a to wymaga uwagi przez cały dzień, a nie tylko w ostatnich minutach przed wyjściem. Regularne picie w ciągu dnia jest skuteczniejsze niż wypicie dużej ilości wody naraz tuż przed biegiem czy jazdą.

  • Pij małymi porcjami w ciągu dnia, zwłaszcza gdy planujesz trening po pracy.
  • Na godzinę lub dwie przed wysiłkiem wypij szklankę wody lub innego napoju, który dobrze tolerujesz.
  • Tuż przed wyjściem wystarczy kilka łyków – pełny żołądek przeszkadza w biegu i jeździe.
  • Pamiętaj, że część płynów dostarcza też jedzenie, na przykład zupy, owoce i warzywa.

Posiłek przed treningiem i picie warto planować razem. Więcej o tym, kiedy i co zjeść, przeczytasz w poradniku co jeść przed treningiem i po nim.

Nawodnienie podczas wysiłku w praktyce

To, czy w ogóle trzeba pić w trakcie, zależy przede wszystkim od czasu trwania i warunków. Krótki, spokojny bieg w chłodny dzień większość zdrowych osób pokonuje bez picia, jeśli zaczęła trening nawodniona. Przy dłuższym lub intensywnym wysiłku, a szczególnie w cieple, płyny warto uzupełniać na bieżąco.

Wolontariusz w czerwonej kurtce podaje kubek z wodą na punkcie odżywczym przy trasie biegu
Na zawodach płyny uzupełnia się na punktach z wodą ustawionych przy trasie. Zdjęcie: Dirk Ingo Franke, CC BY-SA 3.0 / Wikimedia Commons

Pij regularnie, małymi łykami

Kilka łyków co kilkanaście minut jest zwykle wygodniejsze niż duża ilość naraz. Żołądek lepiej znosi małe porcje, a ty unikasz uczucia przelewania się wody podczas biegu. Rowerzyści mają łatwiej – bidon w koszyku pozwala pić w czasie jazdy. Biegacze korzystają z małych butelek, pasów lub kamizelek biegowych albo planują trasę obok źródła wody.

Słuchaj pragnienia

Dla większości amatorów pragnienie jest dobrym przewodnikiem. Picie, gdy czujesz potrzebę, zazwyczaj wystarcza przy rekreacyjnym wysiłku. Wyjątkiem są upały, bardzo długie treningi i osoby starsze, u których odczuwanie pragnienia bywa słabsze – wtedy przydaje się planowe sięganie po napój.

Woda czy napój z elektrolitami

Przy większości treningów trwających do około godziny zwykła woda całkowicie wystarcza. Sytuacja zmienia się, gdy wysiłek trwa kilka godzin, odbywa się w upale albo mocno się pocisz. Wtedy wraz z potem tracisz więcej sodu i innych składników mineralnych, a sama woda ich nie uzupełnia.

W takich warunkach przydają się:

  • napoje izotoniczne z apteki lub sklepu albo przygotowane w domu według sprawdzonego przepisu,
  • słone przekąski zjedzone podczas dłuższego postoju, na przykład kanapka czy krakersy,
  • posiłek zawierający sól i warzywa po zakończeniu wysiłku.

Przy chorobach nerek, serca i nadciśnieniu dodatkowa sól lub napoje elektrolitowe nie zawsze są wskazane. W takim przypadku skonsultuj się z lekarzem przed zmianą nawyków.

Objawy odwodnienia i przewodnienia

Organizm wysyła sygnały, że coś jest nie tak z bilansem płynów. Warto je znać, aby w porę zareagować.

Gdy pijesz za mało

  • silne pragnienie i suchość w ustach,
  • ciemny mocz oddawany rzadziej niż zwykle,
  • ból głowy, zawroty głowy, uczucie osłabienia,
  • wyraźny spadek sił, czasem także skurcze mięśni,
  • w upale także uczucie przegrzania i nudności.

Gdy pijesz za dużo

Przewodnienie zdarza się rzadziej i dotyczy głównie osób, które w trakcie wielogodzinnego wysiłku piją bardzo dużo samej wody „na zapas”. Sygnałami ostrzegawczymi bywają uczucie przelewania w żołądku, przyrost masy ciała po treningu, obrzęk dłoni, ból głowy i nudności. Przy niepokojących objawach przerwij wysiłek i nie zwlekaj z kontaktem z lekarzem.

Prostym sposobem codziennej kontroli jest kolor moczu. Jasnosłomkowy zwykle oznacza dobre nawodnienie, ciemny sugeruje, że płynów jest za mało. Bardzo jasny, niemal bezbarwny mocz przy częstym oddawaniu może wskazywać, że pijesz więcej, niż potrzebujesz. Pamiętaj, że niektóre witaminy i leki mogą zmieniać kolor moczu.

Picie zimą, latem i na długich wycieczkach

Pogoda mocno zmienia potrzeby organizmu. Latem pocimy się więcej, więc płynów trzeba wyraźnie więcej, a treningi lepiej planować rano lub wieczorem, kiedy jest chłodniej. W upał biegnij wolniej, wybieraj trasy w cieniu i miej przy sobie napój nawet na krótszy dystans.

Rower z sakwą i bidonem przy kierownicy stoi na polnej drodze obok pola zboża
Bidon przy kierownicy pozwala pić bez zatrzymywania się. Zdjęcie: 5443882 / Pixabay

Zimą pragnienie jest słabsze, przez co łatwo zapomnieć o piciu. Organizm traci jednak wodę także w mroźnym powietrzu, z oddechem i potem pod kilkoma warstwami ubrań. Ciepła herbata w termosie po biegu to dobry nawyk. Więcej o zimowych treningach przeczytasz w tekście o bieganiu zimą.

Na wielogodzinnej wycieczce rowerowej zaplanuj miejsca, w których uzupełnisz bidony: sklepy, stacje paliw, źródła wody pitnej. W górach i lasach nie zawsze jest gdzie kupić napój, dlatego zabierz zapas i sprawdzaj go regularnie, zanim się skończy.

Jak nawadniać się po treningu

Po wysiłku organizm uzupełnia straty jeszcze przez kilka godzin. Nie trzeba wypijać wszystkiego od razu – lepiej pić stopniowo, małymi porcjami. Dobrze sprawdza się połączenie płynów z posiłkiem, który dostarcza też sodu i innych składników mineralnych, na przykład zupa, kanapki czy danie z warzywami.

Alkohol po treningu nie jest dobrym sposobem na nawodnienie. Działa moczopędnie i utrudnia regenerację, więc jeśli już, to dopiero po uzupełnieniu płynów. Z kolei kawa i herbata wypijane w zwykłych ilościach zazwyczaj nie przeszkadzają osobom, które są do nich przyzwyczajone.

Najczęstsze błędy przy piciu na treningu

Nawet osoby trenujące od lat popełniają w tej kwestii proste błędy. Najczęściej powtarzają się następujące:

  • Picie dopiero na treningu – gdy przez cały dzień brakowało płynów, kilka łyków w trakcie nie nadrobi zaległości.
  • Duża ilość wody tuż przed wyjściem – kończy się uczuciem przelewania i szukaniem toalety na trasie.
  • Brak planu na długą trasę – na wycieczce rowerowej czy długim wybieganiu napój kończy się zwykle wtedy, gdy jest najbardziej potrzebny.
  • Testowanie nowych napojów na zawodach – każdy płyn najpierw sprawdź na zwykłym treningu.
  • Ignorowanie sygnałów organizmu – ból głowy, zawroty czy nudności to powód, aby zwolnić, a nie przyspieszyć.

Rozsądne nawodnienie podczas wysiłku nie wymaga więc specjalnego sprzętu ani skomplikowanych obliczeń. Wystarczy regularność, uważność na pogodę i obserwacja własnego ciała.

Najczęściej zadawane pytania

Ile pić podczas biegania?

Nie ma jednej ilości dla wszystkich. Przy krótkim biegu w chłodny dzień picie często nie jest potrzebne. Przy dłuższym wysiłku i w cieple pij regularnie małymi łykami, kierując się pragnieniem i samopoczuciem.

Czy podczas krótkiego treningu trzeba pić?

Zdrowa osoba, która zaczyna trening nawodniona, zwykle nie musi pić podczas krótkiego, spokojnego biegu. W upale lub przy intensywnym wysiłku warto jednak mieć przy sobie wodę.

Kiedy sięgnąć po napój z elektrolitami?

Najczęściej przy wysiłku trwającym dłużej niż godzinę, w upale albo przy obfitym poceniu. Przy krótszych treningach zwykle wystarcza woda. Osoby z chorobami nerek, serca lub nadciśnieniem powinny zapytać o to lekarza.

Czy można wypić za dużo wody podczas wysiłku?

Tak. Picie bardzo dużych ilości samej wody przy długim wysiłku może prowadzić do zaburzeń poziomu sodu. Dlatego nawodnienie podczas wysiłku powinno być regularne i umiarkowane, a nie „na zapas”.

Jak sprawdzić, czy dobrze się nawadniam?

Pomaga obserwacja koloru moczu, pragnienia i samopoczucia oraz ważenie się przed dłuższym treningiem i po nim. Duże wahania masy ciała sugerują, że warto zmienić sposób picia.

Zobacz również